TEM GIÁNG SINH – ngha ’62

Canada là quốc gia đầu tiên trên thế giới phát hành tem Giáng sinh. Sự  ra đời của bộ tem này khá ly kỳ nên mặc dù là tem Giáng sinh nhưng in hình bản đồ hàng hải với hàng chữ XMAS 1898, gồm hai con, giá mặt 2 cent. Năm 1781 và 1881 Canada có phát hành hai tem vignette (giống như tem bưu chính thông thường nhưng chỉ dùng trong một dịp kỷ niệm nào đó và không được đưa vào các Tổng mục tem thế giới.) Sau đó, 1914, 1916 Mỹ và một số bưu điện các nước cũng phát hành loại tem này với hình ông Noel với biểu tượng chữ thập đỏ.

Năm 1904 Đan Mạch phát hành một con tem có chữ Giáng sinh 1904 để gây quỹ chống bệnh lao và tuyên bố đây mới là tem Giáng sinh đầu tiên trên thế giới.

Từ đó đến nay đã có hơn 160 quốc gia phát hành tem bưu chính GS. Nam Phi do ảnh hưởng của Vương quốc Anh đã phát hành tem GS khá sớm (1930). Sau Áo (1937), các nước công giáo châu Âu đều in tem GS…Bộ 3 tem GS đầu tiên của Hungary có hình các nhân vật của hang đá Bêlem (1941). Năm 1964, sau hơn 60 năm ngày cho ra đời bộ tem GS đầu tiên, Canada mới phát hành bộ thứ hai gồm hai con xanh, đỏ và hình gia đình,  ngôi sao Bêlem. Năm 1951-1955 Cuba đã phát hành tem GS với lá trạng nguyên, biểu tượng của lễ GS. Đến thập niên 70 các tem này chỉ in hình quả chuông, các loại hoa. Từ năm 1957 Úc là một trong số các nước phát hành tem GS đều đặn hàng năm, nhiều bộ rất đẹp, độc đáo.

Nga và các nước Đông Âu phát hành tem GS không nhiều nhưng cách thể hiện đặc trưng theo phong cách nghệ thuật Chính thống giáo nhất là tem về các đề tài Kinh thánh, phần lớn là tranh Icôn…

Các quốc gia châu Á đa số theo Phật giáo nhưng có một số nước phát hành tem GS. Ấn độ năm 2005 mới có tem GS nhưng trước đó đã phát hành tem vinh danh các thánh Phanxicô Assisi, Don Bosco, Mẹ Têrêxa Calcutta…Sri Lanka phát hành vào năm 1983, 1998 hai bộ tem khá đẹp theo phong cách hội nhập văn hóa. Đặc biệt Hàn Quốc đã phát hành tem GS từ năm 1957 với hình ngôi sao, trái thông.

Việt Nam, một trong số ít nước không phát hành tem GS nhưng vào dịp kỷ niệm 500 năm sinh danh họa Raphael (1983) và 450 năm danh họa Corregiô từ trần (1990) đã phát hành 2 bộ tem rất đẹp in các tranh Đức Mẹ bồng Chúa Con, Đức Bà Mân côi, lễ đính hôn thánh Giuse và Mẹ Maria…Thời ấy, ảnh tượng thờ còn thiếu thốn nên bà con giáo dân một số giáo xứ miền Bắc đã đổ xô đến các bưu cục tìm mua hai bộ tem hiếm hoi ấy.  Trong khi đó, một tem trong bộ GS 1974 của Cộng hòa Guinea Xích đạo lại in hình Mẹ Maria bồng Chúa hài đồng trong y phục Việt Nam: Đức Mẹ mặc áo bà ba, quần đen, đội khăn mỏ quạ, phía trên có ngôi sao xẹc và chữ Việt Nam.

Cũng như Việt nam, Lào, Bắc Hàn phát hành tem tranh công giáo vào các năm 1981-1983. Ngoài các tranh Đức Bà bồng Chúa của hai danh họa Ý còn có tem thánh Jeanne d’Arc, Micae và đa số là các tờ kỷ niệm (Bloc) khổ lớn, trên có các tem nhỏ. Tem GS Macau, Hongkong, Nhật Bản có câu Chúc mừng nhưng thường chỉ in hình các biểu tượng lễ hội Noel, nhà thờ…

Ra đời sau nhưng tem GS của nhiều đảo quốc Thái Bình Dương như Surinam, Gibralta, Fiji, Malawi, Kitt…được thiết kế khá đẹp và hiện đại. Các nước Á Rập Jordan, Ras al Khaima, Ajman, Palestine…từ những năm 60 đã có tem GS bên cạnh các loại tem công giáo khác. Hai bộ tem 14 đàng thánh giá của Jordan và Burundi với nghệ thuật tạo hình khá mới mẻ.

Ngoài Vatican, các nước công giáo phát hành khá nhiều tem theo đề tài Kinh thánh,  Chúa Giêsu, Mẹ Maria, các Thánh, các Giáo hoàng cùng các chuyến công du, đền thờ…rất đa dạng. Phần lớn in các tranh đạo nổi tiếng của các danh họa thế giới. Tem các nước châu Âu đạt trình độ khá cao về mỹ thuật, in ấn như Đức, Áo, Pháp.

Tem Giáng sinh – chiếm hơn phân nửa tem công giáo – thường không có mệnh giá cao nhưng luôn được giới sưu tập yêu thích vì hầu hết được thiết kế rất nghệ thuật, đẹp mắt,  lại rất đa dạng về đề tài, phong cách thể hiện ngày càng đẹp, hiện đại.
Sự kiện Chúa Giêsu giáng trần trong hang đá cùng với các Thiên thần, mục đồng, đàn gia súc, ba nhà chiêm tinh và lạc đà, ánh sao lạ, cảnh trí mùa đông…đã là nguồn cảm hứng bất tận cho các họa sĩ, nhà thiết kế tem GS. Bắt đầu Mùa vọng, giới sưu tập chờ đợi những con tem GS đến từ phương xa hoặc tìm mua trên mạng. Mỗi con tem bé nhỏ không chỉ là một sáng tạo tuyệt vời, đầy khám phá mà còn như một lời nguyện ước…

Hàng năm mùa lễ Giáng sinh đem lại cho nền kinh tế thế giới một nguồn lợi không nhỏ qua các dịch vụ lễ hội, du lịch, quà tặng, các vật phẩm giáng sinh…Tem GS chỉ chiếm một phần nhỏ nhưng lại nối kết, theo cơn gió lạnh mùa đông, bao yêu thương, ấm áp khắp bốn phương trời.